Als een kind overlijdt, gaat de aandacht vaak als eerste naar de ouders. Logisch ook. Hun verdriet is onmetelijk groot. Hun wereld staat stil. Maar het verlies raakt meer mensen dan alleen vader en moeder.
Ook opa’s en oma’s rouwen. Ook broertjes en zusjes missen iemand. Ook ooms en tantes dragen verdriet met zich mee. En soms geldt dat zelfs voor vriendjes en vriendinnetjes. Toch krijgen juist deze mensen lang niet altijd de ruimte om te laten zien wat het verlies met hen doet. Alsof hun verdriet minder groot is. Alsof zij vanzelf wel weer doorgaan.
Maar zo werkt het niet.
Ook zij houden van dit kind. Ook zij missen dit kind. Ook zij zoeken naar iets om vast te houden.
Misschien wil jij juist graag praten. Misschien lukt dat je helemaal niet. Misschien word je stiller. Misschien ga je juist regelen, zorgen, doorgaan. Misschien huil je veel. Misschien helemaal niet.
Er is geen goede manier om te rouwen.
Dat zie je bij ouders vaak al terug. Een vader en een moeder kunnen heel verschillend omgaan met hetzelfde verlies. De één wil woorden geven aan wat er is gebeurd. De ander kan dat niet. De één wil herinneringen ophalen. De ander voelt vooral hoe pijnlijk dat is. Dat maakt niemand minder verdrietig. Het maakt alleen zichtbaar dat ieder mens op zijn eigen manier met gemis omgaat.
En dat geldt niet alleen voor ouders. Dat geldt net zo goed voor opa’s en oma’s, voor een broer of zus, voor familieleden en voor kinderen die een vriendje of vriendinnetje missen.
Juist daarom kan het helpend zijn om niet alleen te praten, maar ook iets te doen.
Iets maken. Met je handen bezig zijn. Even niet alles uit hoeven leggen. Geen goede woorden hoeven zoeken. Geen antwoorden hoeven geven op vragen waar je zelf misschien ook geen antwoord op hebt.
Tijdens een Koesterdag maak je iets tastbaars in herinnering aan een kind. Dat kan een doek zijn, een koesterboek, een kussen of iets anders dat bij jou past. Het gaat daarbij niet om mooi of creatief zijn. Het gaat er niet om dat het “goed” moet worden. Het gaat erom dat je iets maakt dat verbonden is met jouw liefde, jouw verdriet en jouw herinnering.
Dat helpt vaak op een manier die moeilijk uit te leggen is.
Omdat er iets ontstaat. Omdat je aandacht geeft aan het kind. Omdat je iets maakt dat zichtbaar mag zijn. Iets dat blijft.
Bij verlies van een kind wordt vaak gedacht dat praten dé manier is om met verdriet om te gaan. Maar dat is niet voor iedereen zo.
Sommige moeders hebben juist veel behoefte om te delen. Andere moeders trekken zich terug. Sommige vaders praten nauwelijks over hun kind, terwijl het gemis iedere dag voelbaar is. Andere vaders verrassen zichzelf juist als er wél ruimte ontstaat om iets te laten zien van wat er vanbinnen leeft.
Dat is precies waarom een tastbare herinnering zo waardevol kan zijn. Je hoeft niet alles uit te spreken om toch met je kind bezig te zijn. Soms zit de liefde in wat je maakt. Soms zit het gemis in kleur, in vorm, in een detail. Soms voel je pas tijdens het maken wat er eigenlijk in je leeft.
En soms merk je pas achteraf hoeveel het je heeft gebracht.
Voor grootouders is het verlies van een kind of kleinkind vaak extra pijnlijk. Ze missen hun kleinkind en zien tegelijk hun eigen kind lijden. Dat dubbele verdriet is groot. Toch schuiven veel opa’s en oma’s zichzelf naar de achtergrond. De aandacht moet vooral naar de ouders, vinden ze. En ergens klopt dat ook. Maar hun eigen verdriet verdwijnt daarmee niet.
Ook zij kunnen behoefte hebben aan een tastbare herinnering. Iets dat laat zien: jij was er. Jij hoort erbij. Jij wordt gemist.
Juist voor opa’s en oma’s kan het helpend zijn om op een rustige manier vorm te geven aan die liefde en dat gemis. Niet groot. Niet ingewikkeld. Maar wel echt.
Voor kinderen is verlies vaak moeilijk te begrijpen. Ze voelen dat er iets ingrijpends is gebeurd, maar kunnen lang niet altijd uitleggen wat dat met hen doet. Het ene kind stelt honderd vragen. Het andere kind zegt weinig en gaat spelen. Soms lijkt het alsof een broer of zus het verlies alweer “vergeten” is. Maar vanbinnen kan er van alles spelen.
Juist kinderen kunnen veel hebben aan iets tastbaars. Iets maken helpt hen om bezig te zijn met hun broer of zus, zonder dat zij alles onder woorden hoeven te brengen. Het helpt om het kind onderdeel te laten blijven van het gezin. Om te laten zien: jij hoort er nog steeds bij.
Dat kan troost geven. Maar het kan ook helpen om het gesprek op gang te brengen. Omdat een kind soms eerder iets laat zien dan iets vertelt.
Misschien was je oom. Of tante. Misschien was je al betrokken vanaf de zwangerschap. Misschien had je het kind al vastgehouden, voorgelezen, zien lachen of juist alleen maar naar uitgekeken. Ook dan kun je diep geraakt zijn door het verlies.
Toch voelen veel mensen in de omgeving dat hun verdriet er minder toe doet. Ze zetten hun eigen gevoelens opzij, omdat ze er willen zijn voor de ouders. Begrijpelijk. Maar ook hun gemis mag er zijn.
Hetzelfde geldt voor vriendjes en vriendinnetjes. Zeker als een kind al ouder was, kan het overlijden een grote indruk maken. Ook zij missen iemand. Ook zij zoeken naar houvast. Iets tastbaars maken kan helpen om de herinnering levend te houden en het makkelijker te maken om over het kind te praten.
Wat ik zo waardevol vind aan iets maken, is dat het helpt om een kind niet alleen in je hart te dragen, maar ook zichtbaar aanwezig te laten zijn in je leven.
Een doek aan de muur. Een boek dat je af en toe openslaat. Een kussen dat je even vasthoudt. Het zijn geen grote dingen voor de buitenwereld misschien, maar voor jou kunnen ze alles betekenen.
Omdat het laat zien: dit kind hoort bij ons. Omdat het helpt om te herinneren. Omdat liefde een vorm krijgt. Omdat verdriet niet altijd in woorden hoeft te passen.
De Koesterdag is niet alleen waardevol voor moeders. Niet alleen voor vaders. Niet alleen voor ouders.
Juist ook opa’s en oma’s, broertjes en zusjes, ooms, tantes en vriendjes of vriendinnetjes kunnen veel hebben aan het maken van iets tastbaars. Juist deze nabestaanden worden vaak vergeten, terwijl ook zij iemand missen en op hun eigen manier met het verlies proberen te leven.
Misschien herken jij dat.
Misschien voel jij al langer dat het verlies ook jou diep geraakt heeft, maar geef je daar weinig ruimte aan. Misschien weet je niet goed hoe. Misschien merk je dat praten moeilijk is. Dan kan iets maken helpen. Niet omdat het verdriet oplost. Maar omdat het je helpt om dichtbij te blijven. Bij het kind. Bij de liefde. Bij dat wat er nog steeds is.
Je hoeft niet creatief te zijn. Je hoeft het niet mooi te maken. Je hoeft niet precies te weten wat je gaat doen.
Je hoeft alleen maar te komen zoals je bent.
Wil je meer weten over wat een Koesterdag kan betekenen? Meer over mijn begeleiding lees je op mijn website. Meer over Nathalie Roelofsen en haar creatieve werk vind je op haar website. Wil je direct meer lezen over de Koesterdag of kijken of deze dag iets voor jou of jullie kan zijn, dan kun je ook terecht op de aanmeldpagina van Koesterdag.
Wat kun je doen tijdens een miskraam? Lees praktische tips over pijnstilling, bloedverlies en hoe je jezelf ondersteunt tijdens een miskraam. Wat kun je doen tijdens een miskraam? Praktische tips en uitleg Wanneer je een miskraam doormaakt, kan het helpen…
Mensen vragen mij vaak: wat kun je zeggen tegen ouders die hun baby zijn verloren?” Niet alleen bekenden stellen deze vraag, maar ook collega’s, vrienden en zelfs ouders die zelf rouwervaring hebben. Iedereen wil weten hoe je steun kunt bieden…
