Als je volwassen kind overlijdt, verandert je wereld op een manier die je niet kunt bevatten. Je kind had een eigen leven opgebouwd: werk, een partner, misschien een gezin, een eigen huis, verantwoordelijkheden en een netwerk dat groter was dan dat van jou. Je rol als ouder was veranderd. Je stond naast je kind als volwassene, soms als vertrouwenspersoon, soms als sparringpartner, soms als stille steun op de achtergrond.
Je verliest niet alleen je kind, maar ook de volwassene die hij of zij geworden was — iemand met wie je een lange geschiedenis deelt. Dat maakt het verlies gelaagd, intens en vaak ook eenzaam.
Je kind leefde volledig zelfstandig. Je zag hem of haar misschien niet dagelijks, maar de band was volwassen, wederkerig en diep. Je kind maakte eigen keuzes, droeg verantwoordelijkheid en bouwde aan een toekomst die al concreet vorm had gekregen. Rouw om je volwassen kind is ingrijpend omdat:
Het verlies van je volwassen kind raakt ook je relatie. Je rouwt niet alleen om je kind, maar ook om de volwassene die hij of zij geworden was — met alle rollen, relaties en verantwoordelijkheden die daarbij horen. Misschien mis jij vooral de volwassen gesprekken, de humor, de gelijkwaardigheid. Misschien voel je juist hoe pijnlijk het is dat je kind er niet meer is, terwijl de band met eventuele kleinkinderen blijft bestaan. Misschien voel jij je wel heel verantwoordelijk voor je schoonzoon of schoondochter en/ of je kleinkinderen, terwijl je partner juist overweldigd raakt door die extra zorg. Misschien zoek jij houvast in herinneringen, terwijl je partner probeert verder te gaan met de dagelijkse structuur.
Die verschillen kunnen invloed hebben op hoe jullie met elkaar omgaan. Je kunt merken dat je elkaar minder goed begrijpt of minder makkelijk bereikt dan voorheen. Soms zit je allebei in je eigen verdriet, waardoor je langs elkaar heen leeft, ook al ben je samen in huis. Gewoontes die eerst vanzelf gingen — praten, aanraken, samen dingen doen — kunnen veranderen. Dat betekent niet dat je minder om elkaar geeft, maar dat jullie allebei zoeken naar een nieuwe manier om met dit verlies om te gaan.
Hoe je kind is overleden, bepaalt vaak welke emoties bij jou op de voorgrond staan. Als je kind onverwacht overlijdt — door een ongeluk, een acute medische gebeurtenis of suïcide — kan het voelen alsof de grond onder je wegvalt. Je wordt geconfronteerd met iets waar je geen moment op voorbereid was. Je kunt achterblijven met onbeantwoorde vragen en een stilte die je niet kunt plaatsen.
Als je kind overlijdt na een periode van ziekte of zorgen, heb je misschien al langere tijd spanning, hoop en onzekerheid gedragen. Misschien heb je al meerdere keren afscheid genomen, of juist in kleine stapjes afscheid moeten nemen. Het kan zijn dat het laatste afscheid ook verlichting gaf, terwijl je tegelijk rouwt om de leegte die nu definitief is.
Jij en je partner kunnen heel verschillend reageren op het verlies. Misschien probeer jij te begrijpen wat er is gebeurd en sta je stil bij je emoties, terwijl je partner juist rust of afstand zoekt. Misschien wil jij praten, terwijl je partner tijd nodig heeft om woorden te vinden. Die verschillen hoeven geen probleem te zijn, maar je kunt ze wel merken in hoe jullie met elkaar omgaan.
De sociale wereld van je volwassen kind zag je waarschijnlijk maar voor een deel. Je kende misschien de vrienden uit de jeugd, maar niet altijd de collega’s, de mensen van sport, de buren of de vrienden die later belangrijk werden. Soms wist je wel wie ze waren, maar had je er geen echt beeld bij. Je kind leefde een groot deel van zijn of haar leven buiten jouw zicht — en dat kan het verlies extra ingewikkeld maken.
Na het overlijden kun je ineens verhalen horen of mensen ontmoeten die belangrijk waren voor je kind, maar voor jou nieuw zijn. Dat kan warm voelen, omdat je iets over je kind te weten komt dat je niet wist, maar het kan ook pijnlijk of verwarrend zijn. Deze verhalen kunnen je extra verbonden laten voelen, maar je tegelijk laten beseffen dat je niet alles wist.
Jij en je partner kunnen daar verschillend mee omgaan. Misschien wil jij graag contact houden met je schoonzoon of schoondochter, of met vrienden of collega’s van je kind, omdat het je helpt om betrokken te blijven bij wie je kind was. Misschien vindt je partner dat juist te zwaar of te confronterend, of voelt hij of zij zich een buitenstaander in een wereld die niet vertrouwd is. Ook dat kan invloed hebben op hoe jullie elkaar vinden in deze periode.
Het kan helpen om af en toe stil te staan bij wat jij nodig hebt, en dat met je partner te delen. Niet om het verdriet kleiner te maken of meteen op te lossen, maar zodat jullie weten waar de ander staat. Soms gaat dat vanzelf, soms lukt het pas later. En soms is het fijn om dat gesprek te voeren met iemand die jullie situatie kent en begrijpt. Binnen het netwerk van professionals dat bij de Kennisbank Kindverlies is aangesloten, vind je mensen die met je mee kunnen denken.
Wil je meer lezen over hoe rouw eruit kan zien na het verlies van je kind, dan vind je op de pagina Rouwen om het verlies van je kind een rustige en herkenbare uitleg.
Misschien had je vader willen zijn, maar liep het anders.Door stilgeboorte, miskraam, afgebroken zwangerschap, fertiliteitstraject of gewoon: het leven.Misschien bén je vader, maar mis je je kind.Misschien bleef het verlangen onvervuld. Wat je verhaal ook is, je bent welkom. We…
Manu Kierse (2020) verwoordt het heel treffend. Wanneer je je (ongeboren) kleinkind verliest, heb je als opa en oma dubbel verdriet. Ondanks dit dubbele verdriet word je als rouwende opa en oma niet of nauwelijks erkent. Mensen onderschatten jouw verdriet….
